NVM: Regulering makelaardij zonder vakbekwaamheidseis biedt woningkoper onvoldoende bescherming

NVM steunt de voorgestelde registerplicht voor makelaars, met wettelijke gedragsnormen, verplichte klachtenbehandeling en de mogelijkheid om makelaars bij ernstige overtredingen uit het register te schrappen. Wat volgens NVM in de Kamerbrief van minister Elanor Boekholt-O’Sullivan ontbreekt, is een essentiële waarborg: aantoonbare vakbekwaamheid als voorwaarde voor toelating. De minister kiest bewust voor registratie zonder opleidingseisen. NVM roept de minister en de Tweede Kamer op die keuze te herzien. Consumenten moeten erop kunnen vertrouwen dat een geregistreerde makelaar niet alleen aanspreekbaar is op zijn gedrag, maar ook aantoonbaar zijn vak verstaat.

“Als jij je laat begeleiden bij een van de grootste financiële beslissingen van je leven, wil je op deskundigheid kunnen vertrouwen”, zegt Lana Goutsmits-Gerssen, voorzitter van de NVM-vakgroep Wonen. “Een wettelijk register wekt de verwachting dat een makelaar gekwalificeerd is. Zonder vakbekwaamheidseisen maak je die verwachting niet waar. Dat is schijnzekerheid. De consument verdient een wettelijke kwaliteitsgarantie die inhoud heeft.”

Bescherming begint vóórdat het misgaat

Een makelaar moet juridische en financiële risico’s herkennen, afspraken kunnen doorgronden en consumenten zorgvuldig adviseren. Ontbreekt die deskundigheid, dan kunnen kopers en verkopers risico’s over het hoofd zien en vermijdbare schade oplopen.

Vakbekwaamheid als toelatingseis

NVM pleit al jaren voor wettelijke kwaliteitswaarborgen voor alle makelaars. De vereniging stelt zelf eisen aan haar leden. Het is niet meer dan logisch dat de consument moet kunnen rekenen op een deskundige en integere begeleiding door de makelaar. Voor NVM is het vanzelfsprekend dat aantoonbare vakbekwaamheid een voorwaarde is voor toelating tot een openbaar beroepsregister. Die deskundigheid moet vervolgens op peil worden gehouden. De voorgenomen regulering moet daarvoor de basis leggen; de precieze eisen kunnen daarna zorgvuldig worden uitgewerkt, zoals beschreven in de motie Mooiman, die net voor de zomer jaar door de Tweede Kamer is aangenomen.

Voor NVM bestaat een wettelijke kwaliteitsbasis uit:

Een gedegen opleiding en aantoonbare vakbekwaamheid, die op peil wordt gehouden.
Heldere beroeps- en gedragsregels voor professioneel en integer handelen.
Zorgvuldige, controleerbare en transparante dienstverlening, inclusief het biedproces.
Een onafhankelijk meldpunt voor klachten, onafhankelijk toezicht en tuchtrecht.
Verplichte inschrijving in een openbaar beroepsregister, uitsluitend voor professionals die aantoonbaar aan de wettelijke kwaliteitseisen voldoen. Wie daar niet aan voldoet, kwalificeert zich volgens NVM niet als makelaar
Ook moet duidelijk zijn wie binnen een makelaarskantoor verantwoordelijk en aanspreekbaar is voor de dienstverlening.

Toezicht, klachtenbehandeling en tuchtrecht zijn noodzakelijk, maar vervangen geen vakbekwaamheid. Achteraf kunnen klagen is onvoldoende bescherming voor een consument die inmiddels met de gevolgen zit. Ook de poortwachtersrol vraagt om vakbekwaamheid. Signalen van fraude, witwassen en misbruik van vastgoed herkennen vereist actuele kennis en professioneel oordeelsvermogen. Wettelijke eisen aan deskundigheid zijn nodig om fouten te helpen voorkomen en een ondergrens te stellen aan de kwaliteit van de hele beroepsgroep. Deze eisen helpen ook de poortwachtersrol die de makelaar heeft te kunnen invullen.

“Een registratie of een biedlogboek maakt iemand nog geen deskundige makelaar”, aldus Goutsmits-Gerssen. “Regulering moet consumenten beschermen vóórdat het misgaat. Leg daarom nu vast dat iedere makelaar aantoonbaar vakbekwaam moet zijn. Zonder die eis blijft de voorgenomen regulering te veel een papieren tijger. Laten we het alsjeblieft in één keer goed doen.”

Pak ook onzekerheid vóór ondertekening aan

NVM vraagt daarnaast aandacht voor de knelpunten rond het schriftelijkheidsvereiste bij de koop van een woning. Bij verkoop tussen particulieren is mondelinge overeenstemming in beginsel niet bindend zolang de koop niet schriftelijk is vastgelegd. Een verkoper kan daardoor na een eerdere toezegging alsnog kiezen voor een andere koper, bijvoorbeeld bij een hoger bod.

Voor de koper die dacht een woning te hebben gekocht, is dat moeilijk te begrijpen. Makelaars worden op deze uitkomst aangesproken, terwijl zij de wettelijke ruimte van de verkoper niet kunnen wegnemen. Regels voor het handelen van makelaars lossen deze onzekerheid in het koopproces niet op.

In de praktijk raken beide aan het vertrouwen van consumenten in de woningmarkt. NVM vraagt de wetgever daarom ook deze frictie aan te pakken.

Maak de regulering compleet

Deskundigheid, integriteit, transparantie en onafhankelijk toezicht horen onlosmakelijk bij elkaar. Wie de consument wil beschermen en het vertrouwen wil herstellen, moet die basis volledig regelen.