Go Ger

Ger Hukker (NVM-voorzitter) heeft via de kranten laten weten dat zijn dochters hem hebben aangespoord op te houden met zeuren en nu echt iets te gaan doen aan de slecht lopende woningmarkt, of anders zijn mond te houden.

Ze hebben gelijk, na meer dan twee jaar marktdepressie moet er wat gebeuren. Voor Ger (en zijn dochters) is alles nu bespreekbaar, zelfs de hypotheekrenteaftrek, overdrachtsbelasting, het scheef wonen, noem het maar.

Ik vind het dapper. De reactie van collega-organisaties is voorspelbaar en soms teleurstellend. Naast wat sympathie van de woningbouwcorporaties, laten bijvoorbeeld de projectontwikkelaars van de Neprom weten dat ze geen heil zien in grootste bewegingen. Het zou alleen maar meer onrust en onzekerheid kunnen veroorzaken. Wat hun betreft is de lijn stilzitten en hopen dat de bui overgaat.

Nu denk ik dat je bij crisis nooit stil moet gaan zitten en we (ik ben ook een projectontwikkelaar) kunnen best iets meer steun aan Ger geven. De belangrijkste reden voor mij is dat het einde zeker nog niet in zicht is. Er is een lichte opleving in de markt te zien aan het einde van 2010 en de waarden blijven stabiel, maar het is niet om nu meteen de vlag uit te hangen. Ik denk ook dat we een verdere stijging van de rente gaan meemaken en dat maakt de verbetering van de markt erg kwetsbaar.

Ik zit veel in kantoren en bedrijfsgebouwen. Daar is de situatie veel slechter en wij maken een scherpe daling van waarden mee. De vage kantoorpandjes langs de snelwegen of tweederangs winkelcentra hebben het echt moeilijk. Daar kom je dramatische prijsdalingen tegen van wel 40 procent, als er al een koper is. Dat heet deflatie, dat spullen minder waard worden.

Een economisch fenomeen dat ertoe leidt dat er gewoon niet meer geïnvesteerd wordt in gebouwen. Waarom zou je een gebouw opknappen als de markt de prijs van je gebouw laat dalen? Dat is geld weggooien. Los van het feit dat de bank, die de hypotheek heeft gegeven, je geen cent meer leent. Dit is een groot probleem voor de eigenaar, maar daar hoef je wat mij betreft geen medelijden mee te hebben, de eigenaar heeft ook zeker goede tijden gekend. Deflatie van vastgoed heeft echter grote maatschappelijke consequenties. Kantoorbuurten vervallen als eigenaren niet meer investeren. Dat levert een sneeuwbaleffect op van verder dalende waarden in dat gebied, want wie wil er nu een gebouw kopen in een slechte straat?

Dat zie je in Spanje of de VS gebeuren, ook in woongebieden en dat is vrij beangstigend. Er wordt ook steeds minder uitgegeven aan verbouwingen en installaties. De bouw is een belangrijke pijler onder onze economie, een forse daling in de werkgelegenheid bij bouwbedrijven gaat ver doorwerken in het welzijn van het land als geheel. Het zorgt eveneens voor grote problemen in de financiële wereld. Het holt pensioenen en de leningenportefeuille bij banken uit en het verplicht ze nog zuiniger te worden. En zuinige pensioenfondsen en banken zijn niet goed voor economisch herstel. Overtuigd?

Dus we moeten een structurele waardedaling in het woningaanbod, zoals dat bijvoorbeeld in de jaren dertig gebeurde, kost wat kost vermijden. Dan zijn we echt in de aap gelogeerd. Dus ik begrijp die dochters van Ger wel. Het duurt te lang, de slechte tijden. De overheid heeft al duidelijk aangegeven dat ze niet veel hulp kan bieden, geen geld en geen vlotte aanpassingen van het bestaande stelsel, want daarvoor is het machtsevenwicht in de Tweede Kamer te fragiel.

Dus laten we zelf eerst de kaarten op tafel leggen. Uitgangspunt moet zijn dat we het vertrouwen in de woningmarkt en ons land terugkrijgen. Dat we begrijpen dat het investeren in ons huis en onze straat belangrijk is, voor meer redenen dan alleen ons individuele woongenot.

Ik ben voor verhogen van OZB, als het geld maar teruggeploegd wordt in het opknappen van de buurt. We moeten op zoek naar nieuwe financieringsmogelijkheden. Marktpartijen en hun belangenorganisaties zouden eens serieus moeten gaan denken over het oprichten van een nieuwe hypothekenbank in Nederland (bijvoorbeeld een woon Binck bank), al was het alleen maar om de bestaande banken onder druk te zetten om wat minder voorzichtig te worden, of de hoge opslagen op de hypotheek te reduceren. Ik denk ook aan betere verzekeringen om verborgen gebreken bij aankopen te dekken en goedkopere collectieve verzekeringen om bij ziekte of ontslag de hypotheek door te laten betalen. Dat brengt het vertrouwen terug.

En ik ben ook voor het afschaffen van overdrachtsbelasting, een onzinnige straf op woningaankopen en daarvoor in ruil wil ik best denken over de afschaffing van hypotheekrente aftrek op termijn. Weet u, het is meer de onzekerheid over wat er gaat gebeuren, dan de afschaffing zelf die ons zorgen geeft. De crisis is in mijn ogen geen bui, geen weersfenomeen. Het is door mensenhanden gemaakt, en het zijn mensenhanden die het probleem kunnen oplossen. We zullen wat dapperder moeten worden, ook politiek, met angst voor de toekomst gaan we het niet oplossen.

Rudy Stroink is verbonden aan het Utrechtse TCN dat met een portefeuille van 2 miljard euro een van de grootste projectontwikkelaars is van Nederland.