Tijd om restschuld te gaan financieren

Waarom zou je je huis met 'verlies' verkopen? Daar kan een aantal goede redenen voor zijn. Even de vervelende redenen zoals echtscheiding, baanverlies, overlijden en dergelijke buiten beschouwing gelaten: je kunt heel goede redenen hebben om je huis voor een lagere prijs te verkopen dan je in het verleden had gekund. Immers: ook de prijs van je nieuwe (meestal duurdere) huis is namelijk is prijs gedaald. Dus het verschil zou wel eens fors kleiner kunnen zijn dan vóór de crisis.

Het is een kopersmarkt. Gemiddeld heeft een koper in zijn regio en segment nu keuze uit 23 huizen. Wat een luxe. Dat is wel eens anders geweest. Eind jaren '90 had je als koper gemiddeld keuze uit slechts twee huizen. Volgens Johan Conijn, hoogleraar woningmarkt verbonden aan de Amsterdam School of Real Estate, zijn er nu ongeveer een half miljoen huishoudens die als ze nú zouden verkopen, met een restschuld zouden blijven zitten. Is dat een probleem?

Als je de gedragscode van de hypothecair financiers naleest, zou dat geen probleem moeten zijn. Banken mogen namelijk (als het inkomen het toelaat) een restschuld gewoon meefinancieren bij de aankoop van het volgende huis.

Maar dat doen ze niet! Om te voorkomen dat ik zeg dat dat alleen maar flauw is, wil ik daarbij het volgende aankaarten: met alle controle op banken (AFM) en Basel III (banken moeten minstens 9 procent eigen vermogen hebben), snap ik wel dat banken heel voorzichtig zijn met het financieren van restschuld.

Daarentegen is het financieren van een 'extra' schuld wel één van de oplossingen van het slot op de woningmarkt. Als de banken alleen maar kijken naar de waarde van de nieuwe woning (106% mag gefinancierd worden), dan blijft de markt op slot zitten. Bij een theoretische prijsdaling van nog eens 10 procent loopt dat half miljoen huishoudens dat bij verkoop met een restschuld zou blijven zitten, zomaar op tot 700.000. En dat is niet grappig voor de broze woningmarkt.

Iets meer verantwoordelijkheid en handelen naar de eigen gedragscode van banken mag ik daarom wel vragen. Kortom: het is tijd om de discussie over het financieren van restschuld maar eens op de kaart te zetten. En om te voorkomen dat ik de naam krijg dat ik die mevrouw ben die vindt dat mensen maar meer schulden aan moeten gaan: ook het financieren van restschuld moet uiteraard, conform de gedragscode, met alle zorg omgeven zijn.

Het rapport van de heer Conijn is voor iedere geïnteresseerde verkrijgbaar bij de NVM. Dus politici, banken en pers en controle-authoriteiten: besteed eens een avondje leeswerk aan dit ongeveer 50 pagina’s tellende werkje. Het levert vast een levendige discussie op.

Philipine Vinke, directeur van Vinke Veluwe Makelaars en vice-voorzitter van de NVM-vakgroep Wonen