Starters onmisbaar voor de woningmarkt

Uit onderzoek van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) blijkt dat de aangescherpte hypotheekregels hun doel niet bereiken. De schuld wordt niet kleiner, maar wel worden er door een te starre omgang met die regels heel veel starters geweerd van de woningmarkt.

De maatregelen zijn dus blijkbaar niet nuttig, integendeel. En dat terwijl we weten dat heel Nederland de starters keihard nodig heeft voor de doorstroming op de woningmarkt.

Het is daarom des te pijnlijker dat zij al die tijd geblokt werden door de onnodig rigide interpretatie van regels - die op zich wel degelijk ruimte bieden voor maatwerk, zowel door banken als door toezichthouders. Het is heel goed dat we dat dankzij het EIB nu weten. Een correctie is hard nodig. Dat is in het economisch belang van heel Nederland.

De afgelopen tijd buitelden banken, toezichthouders en andere deskundigen over elkaar heen om de hypotheekregels steeds verder aan te scherpen. Alles om maar te voorkomen dat gretige woningkopers zichzelf verdrinken in schulden. Hoe goed bedoeld die regels waarschijnlijk ook waren, het gevolg is dat de woningmarkt in z'n geheel verder vastloopt. Die blokkade voor starters en doorstromers straalt bovendien uit naar een fors deel van de Nederlandse economie.

De onmisbare koopstarters zijn vaak goed opgeleide twintigers, die uitstekende perspectieven hebben qua carrière. Daar moet je als hypotheekverstrekker simpelweg rekening mee houden; de laatste paar jaar gebeurde dat veel te weinig. Hij of zij komen niet vaker dan anderen in de problemen door een hoge woningschuld. Tenzij ze werkloos worden, uiteraard, of als stel uit elkaar gaan. Maar dat hoort niet speciaal bij starters, dat kan iedereen raken. In plaats van ongenuanceerd 'nee' te verkopen aan de toekomst van ons land, moeten banken juist veel meer doen om deze ongelooflijk belangrijke groep ter wille te zijn. Ze zijn het meer dan waard.

Maar dan nog blijft het een feit dat de starter meer moet lenen dan de waarde van de woning. De grootste oorzaak hiervan is de overdrachtsbelasting. Die is nu al flink omlaag en moet wat ons betreft helemaal verdwijnen, in combinatie met hypotheken die werkelijk recht doen aan het vaak grote verdienvermogen van de individuele starter. Daarmee voorkom je ook dat woningprijzen nog verder inzakken, zodat starters, die nu ingestapt zijn, gevangene van hun woning worden, voor de komende jaren. 

Wat starters ook enorm zou helpen, zijn lagere hypotheekrentes. De huidige hypotheekrente in Nederland een flink stuk hoger is dan noodzakelijk of zelfs normaal is. Deels is het rationeel zelfs onverklaarbaar. Feit is wel dat er flink wat ruimte open ligt voor marktpartijen die lagere rentes bieden, zoals pensioenfondsen. Hun vermogens zitten vaak al in de woningmarkt - maar niet de Nederlandse - en we zouden graag zien dat ze hun activiteiten weer (terug) naar Nederland verplaatsen. Er zijn nu mooie concurrerende rendementen te maken waar we ook als Nederlandse maatschappij iets aan hebben.

Elco Brinkman, voorzitter van Bouwend Nederland