Integrale visie woningmarkt broodnodig

Het is en blijft van belang om de woningmarkt als geheel te bekijken om de zo noodzakelijke beweging tot stand te brengen. De woningmarkt zit op slot en vertoont nog geen tekenen van herstel.

Nieuwe maatregelen zorgen voor nog meer beren op de weg. De aangescherpte hypotheekeisen kunnen dan wel nodig zijn om banken en hypotheeknemers tegen zichzelf in bescherming te nemen, maar het helpt de huizenmarkt niet op weg naar het zo broodnodige herstel.

Er wordt nog wel eens gehoord dat Nederland gebukt zou gaan onder een veel te grote hypotheekschuld. Ik zie dat genuanceerder. Er is weliswaar een totale schuld van 1000 miljoen euro, maar niet alle critici weten daarbij te noemen dat daarvan al 400 miljoen is afgelost.

Wat mij verder zorgen baart is de verwachte voortzetting van de daling van de prijzen van koopwoningen. Dit jaar met 2 procent en volgend jaar naar verwachting met 2,5 procent. Dat is vervelend voor eigenaren die hun huis te koop hebben staan maar het zorgt er ook voor dat potentiële kopers zullen wachten met toehappen omdat ze een verdere daling willen afwachten. Mede daardoor stijgt het aantal te koop staande woningen, dat al op een (te) hoog niveau ligt, nog steeds. Dat alles is voor ons reden geweest om steeds te roepen om van de hypotheekrenteaftrek af te blijven en zelfs af te zien van enige discussie daarover. Elk woord daarover zorgt direct voor ongewenste onrust.

Het grote aanbod van te koop staande woningen en de ingeperkte financieringsmogelijkheden zorgen ervoor dat bij het huidige prijsniveau vraag en aanbod niet goed op elkaar aansluiten. Dat is niet goed voor verkopers en potentiële kopers, het is een slechte zaak voor de staatskas en het werkt verlammend voor de bouwsector, vanouds een belangrijke motor voor de economie. Ik begon met de uitspraak om de woningmarkt in zijn geheel onder de loep te nemen. Daar horen ook belangrijke zaken bij als huurliberalisatie, de aanpak van het scheefwonen en het tijdelijk afschaffen van de overdrachtsbelasting voor starters.

Het aandeel van starters in het aantal woningverkopen is in twee jaar tijd teruggelopen van 21,6 procent naar 16,8 procent. Er komen dus veel minder mensen bij op de woningmarkt, zodat de doorstroming stokt. Zij zijn hard nodig op de woningmarkt, maar komen niet meer aan de bak. Daarom moet voor hen de overdrachtsbelasting afgeschaft worden. Netto levert dat de overheid zelfs geld op, maar veel belangrijker nog: het effect van zo’n simpele, gerichte maatregel is enorm voor iedereen die een ander huis wil.

Elco Brinkman is voorzitter van Bouwend Nederland