'Breid de hypotheekrenteaftrek uit'
Steven van Eijck, voormalig staatssecretaris van Financiën en tegenwoordig voorzitter van de Landelijke Huisartsenvereniging, gooit de knuppel in het hoenderhok. Hij vindt dat het kabinet de hypotheekrenteaftrek moet uitbreiden, zodat er geld vrijkomt om de economie aan te jagen. "Dan krijg je dynamiek in de economie", zegt Van Eijk in een monoloog in het nieuwe nummer van het NVMagazine.
Van Eijck: “In de woningmarkt moet het belang van de consument leidend zijn. Op dit moment wordt er van boven naar beneden naar de woningmarkt gekeken met een verkokerde blik. Vanuit die blik komen al die departementen met aparte beleidsplannen en notities. Op zichzelf staande ideeën om te stimuleren dan wel af te remmen met subsidies of via fiscale instrumentaria. Door die verkokerde visie krijg je ook verkokerde wet- en regelgeving die niet op elkaar is afgestemd. Daar hebben de eigenwoningbezitter, de makelaar en de notaris last van.
Dat vind ik het kabinet verwijtbaar. Zekerheden zijn aan alle kanten weggeslagen. Of het gaat om je baan nu of in de toekomst, om je pensioenuitkering, om het rendement op jebeleggingen of om de te ontwikkelen waarde van je woning. Op alle terreinen is het fundament van zekerheid waar we vroeger vanuit gingen, weggeslagen. De woningmarkt is de economische pijler waar de financiële planning van veel huishoudens in Nederland om draait. Iets waar je voor een heel lange termijn in investeert, waar je een groot deel van je inkomen en je vermogen in steekt. Het is bovendien van belang dat de consument betrokken is bij de economie en de maatschappij.
Die betrokkenheid komt tot uitdrukking in het participeren in maatschappelijk kapitaal. Stringente financieringsvoorwaarden van de banken en dichtgetimmerde belastingwetgeving staan een goede doorstroming nu in de weg. Daar speelt ook de verantwoordelijkheid van de banken een rol, want die hebben zich in een wel heel makkelijke positie gemanoeuvreerd. Er is veel meer vraag naar geld dan er aanbod is. Door hun positie kunnen banken het zich veroorloven om de normen voor het krijgen van een hypotheekkrediet ongelofelijk hoog op te schroeven. Iedereen moet zijn verantwoordelijkheid nemen, dus ook de banken.
Het gaat om een enorm belang. Ik heb me destijds beziggehouden met jeugdzorg in Nederland. Er waren zes departementen die zich allemaal bezighielden met het jeugdbeleid. Allemaal vanuit een aparte koker. Onderwijs, Justitie en Binnenlandse Zaken keken naar een facet van het jeugdbeleid. Dat ging toen zo knellen, er ging zo veel mis, dat men om een integrale visie schreeuwde. Eén leidende gedachte waaraan iedereen zich moest conformeren.
Die leidende gedachte was toen een simpele. Namelijk: alles wat niet in het belang is van het kind, gaan we anders doen. Iedereen was akkoord. Wringende zaken waar wet- en regelgeving in de weg zat, werden blootgelegd. Welke minister ook was meteen bereid er iets aan te doen, want zo hadden we het met elkaar afgesproken. Dat hebben we vier jaar volgehouden en het jeugdbeleid is ervan opgeknapt. Nu zitten we met exact dezelfde situatie in de woningmarkt. Die zit muurvast en dat is niet goed.
Je kunt de gang van zaken van toen in het jeugdbeleid een-op-een overzetten naar de woningmarkt. Een-op-een. Als het niet in het belang is van de eigenwoningbezitter of van de huurder, moet het veranderen. Het gaat erom dat men één visie omarmt. Een akkoord op één integrale stelling dat als wet- en regelgeving niet in het belang is van de burger die wil kopen of huren op een wijze die bij hem past en die wij sociaaleconomisch van belang vinden, we die wet- en regelgeving daarop aanpassen. Dat we dan ook bereid zijn financieringsmaatregelen aan te passen. Dat we bereid zijn te steunen, financiële loketten te openen waar mensen informatie kunnen krijgen. Dit grote belang moet je kunnen zien. Wie de kar moet trekken? Iemand die zijn gezag ontleent aan het feit dat hij voor een idee staat, een visie, een plan voor een Nederland van de toekomst. Een integraal plan waarvan iedereen zegt: daar knapt het land van op.
Het begint bij bewustwording. Daarvoor heeft de NVM de afgelopen periode ook in de media de nodige aandacht gevraagd. Het kabinet zit vast in een financieel dilemma. Hoe krijgen ze die 18 miljard bezuinigingen bij elkaar. Daar moet dit kabinet voor staan. Dat roept om een creatieve oplossing om de economie vanuit een andere hoek op gang te krijgen. Wat mij betreft mag de knuppel in het hoenderhok.
Misschien moet het kabinet besluiten om de hypotheekrenteaftrek juist uit te breiden. Tot bijvoorbeeld 80 procent van de waarde van het onderpand in het economisch verkeer. Als je dat doet, krijg je een enorme impuls in de economie. Laten we eens anders naar het eigenwoningbezit kijken en zeggen: woningbezit is een gestolde inkomenscomponent op ons vermogen. Het afgeloste deel van je hypotheek kun je in de huidige regelgeving niet vrij gebruiken. Dus pak die 80 procent van de waarde van de woning in het economisch verkeer en sluit op dat totale bedrag, of een deel ervan, een nieuwe hypotheek af. Het daarmee vrijgekomen geld hoef je niet te gebruiken voor de aanschaf en het onerhoud van de eigen woning en dergelijke.
Je mag dat eigen geld ook gebruiken voor de steeds duurder wordende zorg, het onderwijs van je kinderen of voor de ondersteuning bij de aankoop van een huis van je kinderen. Dan krijg je dynamiek in de economie.
Stel een oudere heeft een lineaire hypotheek op zijn huis en woont in een woning met een verkoopwaarde van 220.000 euro. Op het huis zit een resthypotheek van 60.000 euro. Zo iemand klopt bij de bank aan en zegt: ik word ouder, ben hulpbehoevend en heb extra thuiszorg nodig. Mijn persoonsgebonden budget gaat op de schop, de financiering van de zorg holt achteruit, ik ben bereid om mijn maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen. Ik wil mijn hypotheek van 60.000 euro restschuld naar 100.000 euro schuld verhogen en de 40.000 euro die ik eruit haal, omzetten in een lijfrente of andere constructie, waardoor ik periodiek een uitkering krijg die ik kan gebruiken om in mijn zorg te voorzien.
Een ander wil er zijn huis mee verbouwen, zijn kinderen laten studeren of een starterswoning voor zijn kinderen financieren. Het intergenerationeel gebruikmaken van de uitbreiding van de hypotheekrenteaftrek. Daar is nooit over gedacht. Geld opnemen op basis van de overwaarde van je woning. Dan krijg je dynamiek in de maatschappij. Dan spreek je de oudere generatie aan om de verantwoordelijkheid voor de jongere generatie op zich te nemen.
De crux van leiderschap kan heel goed zitten bij onze ministerpresidentMark Rutte. Als hij gegrepen wordt door een visie, gaat hij door alles heen. Zijn werkwijze en de manier waarop hij leiding geeft, stellen hem in staat te begrijpen dat hier een integrale visie nodig is. Hij neemt die verantwoordelijkheid, hij bespreekt het tijdens een sessie in het Catshuis en dan gaat het gebeuren. Ik denk dat de tijd rijp is, ik denk dat de bewustwording daar is. Het kan ook niet anders.”